1912

Wydarzenia w Polsce

• 7 marca – zakończył się proces byłego zakonnika jasnogórskiego, Damazego Macocha, oskarżonego o morderstwo i wielokrotną kradzież wotów z ołtarza z Cudownym Obrazem. Macocha skazano na 12 lat katorgi.
• 9 czerwca – Zdzisław Latawiec (Pogoń Lwów) ustanowił 3 lekkoatletyczne rekordy Galicji w konkurencjach biegowych: 800 m - 2:06,0 s.; 1 500 m - 4:16,9 s.; 3 000 m - 9:17,7 s.
• 12 czerwca – eliminacje do reprezentacji Austrii na IO w Sztokholmie: 2 rekordy Austrii ustanowili Polacy (110 m ppł, T.Garczyński, 16,2 s.; 400 m, Wł.Ponurski, 53,5 s.).
• 15 czerwca – powstał najstarszy poznański klub piłkarski Warta Poznań.
• 6 lipca – mimo licznych protestów Polaków Mikołaj II zatwierdził wyłączenie Chełmszczyzny z Królestwa Polskiego.
• 25 sierpnia – w Zakopanem powołano Polski Skarb Wojskowy.
• 13 października – we Lwowie rekordy Galicji ustanowili
  • Władysław Ponurski w biegu na 200 m wynikiem 22,8 s.
  • Kazimierz Cybulski w skoku o tyczce wynikiem 3,21 m.
• 10 listopada – w Galicji powstała Komisja Tymczasowa Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych.
• w specjalnie wzniesionym budynku przy ul. św. Gertrudy 5 otwarto pierwsze w Krakowie nowoczesne kino „Wanda”.
• Ks. Kazimierz Lutosławski zaprojektował Krzyż harcerski.
• biochemik Kazimierz Funk wyizolował pierwszą witaminę - tiaminę, i oznaczył ją symbolem B, ponieważ leczyła chorobę beri-beri.
• oddanie do użytku bieżni na stadionie ŁKS Łódź (S.Falkowski, 100 m - 11,2 s.)

Wydarzenia na świecie

• 1 stycznia – w Nankinie została proklamowana Republika Chińska.
• 4 stycznia – została oficjalnie zarejestrowana (ang. Royal Charter) organizacja „Stowarzyszenie Skautingu” w Brytyjskiej Wspólnocie Narodów.
• 6 stycznia – Nowy Meksyk jako 47 stan dołączył do Stanów Zjednoczonych.
• 8 stycznia – została założona lewicowa partia Afrykański Kongres Narodowy w Republice Południowej Afryki.
• 17 stycznia – wyruszyła druga wyprawa Roberta Falcona Scotta celem zdobycia bieguna południowego.
• 18-30 stycznia – odbyła się w Pradze konferencja Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji zakończona ostatecznym rozłamem na dwie odrębne partie: bolszewików i mienszewików.
• 23 stycznia – pierwszy międzynarodowy traktat dotyczący handlu opium został podpisany w Hadze.
• 14 lutego – Arizona jako 48 stan dołączył do Stanów Zjednoczonych.
• 1 marca – pierwszy skok spadochronowy z samolotu. Amerykanin Albert Berry skoczył z lecącego samolotu w Jefferson Barracks w USA.
• 5 marca – włoska armia jako pierwsza użyła samolotów do celów militarnych, używając ich jako samoloty rozpoznawcze na zachód od Trypolisu, za linią frontu wojsk tureckich.
• 7 marca
  • Roald Amundsen, norweski badacz polarny, ogłosił swój sukces - zdobycie bieguna południowego, którego dokonał w dniu 14 grudnia roku 1911.
  • francuski pilot Henri Seimet po raz pierwszy, bez międzylądowania, pokonał trasę Paryż-Londyn w trzy godziny.
• 12 marca – powstała skautowa organizacja dla dziewcząt w USA (ang. Girl Scouts of the United States of America - GSUSA).
• 13 marca – został zawarty tajny układ między Bułgarią i Serbią zmierzający do odebrania Turcji Macedonii. Układ ten przekształcił się w sojusz bałkański kiedy w maju przystąpiła do niego Grecja, a w lipcu Czarnogóra.
• 16 marca – Lawrence Oates, umierający członek wyprawy Scotta na biegun południowy, wyszedł z namiotu mówiąc „Wychodzę na zewnątrz i może spędzę tam trochę czasu…”
• 27 marca – major Tokio Yukio Ozaki dał 3000 sadzonek japońskiej wiśni do zasadzenia w Waszyngtonie na znak przyjaźni między Japonią i USA.
• 30 marca – Francja ustanowiła protektorat nad Marokiem.
• 14 kwietnia – wieczorem, o godzinie 23:40, RMS Titanic zderzył się z górą lodową i zaczął tonąć.
• 15 kwietnia – o godzinie 2:25 zatonął RMS Titanic, około 1500 osób straciło życie.
• 16 kwietnia – pierwszy samotny lot kobiety nad Kanałem La Manche. Harriett Quimby pokonała trasę z Dover do Harledot ponad Kanałem La Manche.
• 17 kwietnia
  • zaćmienie słońca w Europie.
  • w Syberii w pobliżu rzeki Lena rosyjska armia zmasakrowała strajkujących robotników kopalni złota.
• 20 kwietnia
  • został otwarty stadion (ang. Fenway Park) drużyny baseballowej Boston Red Sox w Bostonie.
  • został otwarty stadion (ang. Tiger Stadium) drużyny baseballowej Detroit Tigers w Detroit.
• 22 kwietnia – w Moskwie ukazał się pierwszy numer Prawdy.
• 5 maja-22 lipca – pierwsza olimpiada z udziałem Polaków (Władysław Ponurski, Karol Rómmel i Sergiusz Zahorski).
• 13 maja – w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii powstał Królewski Korpus Lotniczy - Royal Flying Corps (prekursor Królewskich Sił Lotniczych – Royal Air Force – RAF).
• 18 maja – w Stanford Amerykanin George Horine ustanowił rekord świata w skoku wzwyż wynikiem 2,01 m.
• 26 maja – powstała Brytyjska Partia Socjalistyczna.
• 27 maja – w Nowym Jorku, Amerykanin James Duncan ustanowił rekord świata w rzucie dyskiem wynikiem 47,58 m.
• 4 czerwca – pożar w Stambule zniszczył 1 120 budynków.
• 5 czerwca – Korpus Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych wylądował na Kubie.
• 6-8 czerwca – erupcja wulkanu Novarupta na Alasce.
• 8 czerwca – w Cambridge, Amerykanin Abel Kiviat ustanowił pierwszy (oficjalny) rekord świata w biegu na 1 500 m wynikiem 3:55,8 s.
• 18 czerwca – na zjeździe Partii Republikańskiej w Chicago urzędujący prezydent William Howard Taft został nominowany do wyborów prezydenckich, pokonał byłego prezydenta Theodora Roosevelta.
• 25 czerwca – na zjeździe Partii Demokratycznej w Baltimore gubernator stanu New Jersey, Thomas Woodrow Wilson, został nominowany do wyborów prezydenckich.
• 6 lipca – amerykański sprinter Don Lippincott ustanowił w Sztokholmie pierwszy (oficjalny) rekord świata w biegu na 100 m wynikiem 10,6 s.
• 8 lipca – amerykański średniodystansowiec James "Ted" Meredith ustanowił w Sztokholmie pierwszy (oficjalny) rekord świata w biegu na 800 m wynikiem 1:51,9 s.
• 10 lipca – fiński długodystansowiec Hannes Kolehmainen ustanowił w Sztokholmie rekord świata w biegu na 5 000 m wynikiem 14:36,6 s.
• 19 lipca – meteoryt o masie oszacowanej na 190 kg eksplodował nad miejscowością Holbrook w hrabstwie Navajo w Arizonie, powodując, że tysiące odłamków spadło na miasteczko.
• 30 lipca – zmarł cesarz Japonii Mutsuhito. Następcą został syn zmarłego cesarza Yoshihito. W historii Japonii wydarzenie to kończy epokę Meiji i rozpoczyna epokę Taishō.
• 5 sierpnia – dysydenci z podzielonej Partii Republikańskiej uformowali partię Progresywną i desygnowali byłego prezydenta Theodora Roosevelta na kandydata do wyborów prezydenckich.
• 11 sierpnia – sodomia stała się legalna we Francji.
• 12 sierpnia – sułtan Maroka Mulaj Abd al-Hafiz abdykował.
• 25 sierpnia – założenie Kuomintangu, chińskiej Partii Narodowej.
• 25 września – powstał wydział dziennikarski (ang. Columbia University Graduate School of Journalism) na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku.
• 8 października – rozpoczęła się I wojna bałkańska - Czarnogóra wypowiedziała wojnę Turcji.
• 14 października – w czasie kampanii wyborczej w Milwaukee w stanie Wisconsin, były prezydent Theodore Roosevelt został postrzelony przez właściciela szynku Johna Schranka. Ze świeżą raną postrzałową i kulą tkwiącą w ciele przemawiał na wiecu wyborczym.
• 16 października – bułgarscy piloci Radul Minkow i Pradon Toprakcziew dokonali bombardowania przy pomocy samolotu. Zbombardowali stację kolejową w Karaagac w pobliżu miasta Edirne, będącą w rękach wojsk tureckich.
• 17 października – I wojna bałkańska: Bułgaria, Grecja i Serbia wypowiedziały wojnę Turcji.
• 5 listopada – w wyborach prezydenckich w USA zwyciężył demokrata Woodrow Wilson, nad urzędującym republikańskim prezydentem Williamem Howardem Taft i byłym prezydentem Theodorem Rooseveltem, który z ramienia Partii Progresywnej zajął drugie miejsce.
• 12 listopada – Lodowiec Rossa (Antarktyda): znaleziono zamrożone ciała Roberta Scotta i jego ekipy.
• 28 listopada – Albania ogłosiła niepodległość (od Imperium osmańskiego).
• Grudzień – człowiek z Piltdown został zaprezentowany w Wielkiej Brytanii.
• 3 grudnia – I wojna bałkańska: kraje sojuszu bałkańskiego - Bułgaria, Czarnogóra, Grecja i Serbia - podpisały tymczasowe zawieszenie broni z Turcją. Zakończyło to dwumiesięczną wojnę.
• 7 grudnia – Ludwig Borchardt odnalazł w Egipcie popiersie królowej Nefertiti, żony faraona Echnatona.
• Włosi opanowali Libię.
• Początek systemu segregacji rasowej w Afryce Południowej.
• Wybuch powstania antychińskiego w Tybecie.
• Powstały pierwsze utwory bluesowe - tak zwany ang. The Memphis Blues.
• Alfred Wegener, niemiecki geofizyk, stworzył teorię wędrówek kontynentów, później nazwaną teorią Wegnera.
• Kazimierz Funk, polski biochemik pracujący m.in. w Instytucie Pasteura, odkrył istnienie witamin.

Urodzili się

• 21 stycznia
  • Konrad Bloch, amerykański biochemik (zm. 2000)
  • Alfred Szklarski, polski pisarz (zm. 1992)
• 25 stycznia - Marian Brandys, polski pisarz, publicysta, reportażysta (zm. 1998)
• 27 stycznia - Arne Næss, norweski filozof, twórca ekologii głębokiej (zm. 2009)
• 1 lutego - Ryszard Trenkler, polski duchowny luterański (zm. 1993)
• 6 lutego - Eva Braun, wieloletnia konkubina i żona Adolfa Hitlera (zm. 1945)
• 17 lutego - Andre Norton, amerykańska pisarka fantasy i science fiction (zm. 2005)
• 23 lutego - Juliusz Sieradzki, polski olimpijczyk z 1936, konstruktor żaglówki Omega (zm. 1999)
• 24 lutego - Zofia Chądzyńska, polska pisarka i tłumaczka (zm. 2003)
• 5 marca - Jack Marshall, nowozelandzki polityk (zm. 1988)
• 17 marca - Bayard Rustin, amerykański działacz społeczny (zm. 1987)
• 22 marca - Karl Malden, amerykański aktor (zm. 2009)
• 23 marca - Wernher von Braun, niemiecki konstruktor broni rakietowej (zm. 1977)
• 15 kwietnia - Kim Ir Sen, północnokoreański dyktator (zm. 1994)
• 19 kwietnia - Jan Jelínek, czeski duchowny protestancki, wojskowy, podpułkownik, uczestnik II wojny światowej (zm. 2009)
• 24 maja - Joan Hammond, australijska śpiewaczka operowa (zm. 1996)
• 26 maja – János Kádár, polityk węgierski, przywódca Węgier w latach 1956-1988 (zm. 1989)
• 4 czerwca - Robert Jacobsen, artysta (zm. 1993)
• 5 czerwca - Wojciech Dzieduszycki, artysta (zm. 2008)
• 23 czerwca - Alan Mathison Turing, angielski matematyk (zm. 1954)
• 23 sierpnia
  • Ed Benedict, amerykański animator (zm. 2006)
  • Gene Kelly, amerykański piosenkarz, aktor i tancerz (zm. 1996)
• 24 sierpnia - Gwidon Miklaszewski, polski rysownik-humorysta (zm. 1999)
• 27 sierpnia - Jan Kamiński, polski dowódca wojskowy (zm. 1944)
• 17 września - Irena Kwiatkowska, polska aktorka i artystka kabaretowa
• 29 września - Michelangelo Antonioni, włoski reżyser filmowy (zm. 2007)
• 14 października - Joachim Badeni, polski duchowny, dominikanin, autor książek
• 15 października - Jan Czeredys, polski żołnierz (zm. 1948)
• 17 października - Albino Luciani, papież Jan Paweł I (zm. 1978)
• 19 października - Rafał Grzondziel, polski ksiądz, twórca "Kaszub" w Kanadzie (zm. 1998)
• 31 października - Jean Améry, pisarz, autor Poza winą i karą (zm. 1978)
• 20 listopada - Otto von Habsburg, głowa Domu Habsbursko- Lotaryńskiego
• 29 listopada - John Templeton, amerykański filantrop (zm. 2008)
• 1 grudnia - Minoru Yamasaki, amerykański architekt, to on zaprojektował bliźniacze wieże World Trade Center w Nowym Jorku. (zm. 1986)
• 10 grudnia - Jerzy Turowicz, polski dziennikarz i publicysta, założyciel i redaktor naczelny "Tygodnika Powszechnego" (zm. 1999)

Zmarli

• 16 stycznia – Georg Heym, niemiecki pisarz (ur. 1887)
• 25 lutego – Wilhelm IV, wielki książę Luksemburga (ur. 1852)
• 29 marca – Robert Falcon Scott, brytyjski oficer Royal Navy i odkrywca Antarktydy (ur. 1868)
• 30 marca – Karl May, pisarz niemiecki znany z powieści przygodowych o Dzikim Zachodzie (ur. 1842)
• 6 kwietnia – Giovanni Pascoli, włoski poeta (ur. 1855)
• 15 kwietnia
  • Thomas Andrews, konstruktor statków, projektant RMS Titanic (ur. 1873)
  • Edward Smith, kapitan RMS Titanic (ur. 1850)
  • Henry Wilde, główny oficer RMS Titanic (ur. 1872)
  • William Murdoch, pierwszy oficer RMS Titanic (ur. 1873)
  • James Moody, szósty oficer RMS Titanic (ur. 1887)
  • Jack Phillips, starszy radiooperator RMS Titanic (ur. 1887)
  • Jan Jakub Astor IV, amerykański przedsiębiorca (ur. 1864)
  • Francis Davis Millet, amerykański malarz (ur. 1846)
  • William Thomas Stead, angielski dziennikarz (ur. 1849)
  • Wallace Hartley, dyrektor orkiestry Titanica (ur. 1879)
• 25 kwietnia – Kyǒnghǒ Sǒngu - koreański mistrz sǒn (jap. zen) (ur. 1846)
• 27 kwietnia – Jules Bonnot, francuski anarchista (ur. 1876)
• 14 maja – August Strindberg, szwedzki dramaturg i powieściopisarz (ur. 1849)
• 15 maja – Octave Garnier, francuski anarchista (ur. 1889)
• 19 maja – Bolesław Prus, polski pisarz, publicysta, dziennikarz (ur. 1847)
• 30 maja – Wilbur Wright, amerykański konstruktor samolotów i pilot (ur. 1867)
• 17 lipca – Henri Poincaré, francuski matematyk, fizyk i filozof (ur. 1854)
• 25 lipca – Lawrence Alma-Tadema, holenderski malarz (ur. 1836)
• 16 sierpnia – Virginia Christian, jedyna niepełnoletnia, kobieta stracona na krześle elektrycznym (ur. 1895)
• 20 sierpnia – William Booth, pastor metodystyczny, założyciel Armii Zbawienia (ur. 1829)
• 12 października – Stanisław Badeni, polski prawnik i polityk (ur. 1850)

Zdarzenia astronomiczne

• 10 października - całkowite zaćmienie Słońca

Nagrody Nobla

• z fizyki - Nils Dalén
• z chemii - Victor Grignard, Paul Sabatier
• z medycyny - Alexis Carrel
• z literatury - Gerhart Hauptmann
• nagroda pokojowa - Elihu Root

Zobacz też

• 1912 w filmie
• 1912 w muzyce
• 1912 w literaturze

Święta ruchome

• Tłusty czwartek: 15 lutego
• Ostatki: 20 lutego
• Popielec: 21 lutego
• Niedziela Palmowa: 31 marca
• Wielki Czwartek: 4 kwietnia
• Wielki Piątek: 5 kwietnia
• Wielka Sobota: 6 kwietnia
• Wielkanoc: 7 kwietnia
• Poniedziałek Wielkanocny: 8 kwietnia
• Wniebowstąpienie: 16 maja
• Zesłanie Ducha Świętego: 26 maja
• Boże Ciało: 6 czerwca